khen con đúng cách

LỜI KHEN TẠO NÊN TÍNH CÁCH CON BẠN – ÁP DỤNG CHO MỌI LỨA TUỔI

Khen con đúng cách bạn đã biết tận tường chưa? Nếu chưa thì đây là những gì bạn cần đọc nhé.

BẠN KHEN CON ĐÚNG CÁCH CHƯA?

Một hôm, con cho bạn xem bức tranh vừa vẽ. Nó nói “con vẽ mẹ nè. Đẹp không?”

Đó là hình một người có vài sợi tóc lưa thưa trên đầu. Hai cánh tay hình que ngắn củn. Thân mình thì hình chữ nhật dài sọc.

Bối cảnh xung quanh có vẻ như ngoài vườn. Có ông mặt trời. Có vài cọng cỏ lưa thưa.

Kiểu tranh tự do ngày xưa đi học mẫu giáo cô hay kêu học trò vẽ. Gần như đứa trẻ nào cũng có một bức na ná như vậy. Ngày xưa mình vẽ còn gớm hơn vậy nữa hihi.

Sau khi xem tranh, bạn sẽ nói gì với con?

khen con đúng cách

Chân dung của bạn đôi khi như thế này!

CHÊ THẢM HẠI

Giả sử bạn như thế hệ ba mẹ mình lúc trước, vật vã với cơm áo gạo tiền, nuôi bầy con đông trong hoàn cảnh khó khăn.

Hoặc có thể lúc đó đầu bạn đang bốc lửa vì một chuyện gì đó, bạn sẽ không ngần ngại tạt gáo nước lạnh vào con. Kiểu như “ừ cũng được. Thôi đi ra chỗ khác chơi, mẹ đang mệt”.

Hay “mẹ xấu xí vậy hả? Vẽ mẹ như con yêu quái vậy? Vẽ lại đi!”.

Con bạn sẽ tiu nghỉu và buồn cả ngày. Vì nó đã cố gắng hết sức. Và đối với nó, ở thời điểm hiện tại, đó là một bức tranh đẹp.

HAY KHEN NỨC NỞ?

Còn nếu bạn biết chút ít về tâm lí, bạn sẽ nói là:

– Đẹp quá trời quá đất con ơi. Con giỏi quá!
– Đây là bức tranh đẹp nhất mẹ từng thấy. Con thật tuyệt!

Con bạn sẽ vui sướng và đem dán ngay tuyệt phẩm ấy lên cánh cửa tủ lạnh hoặc nơi dễ thấy nhất.

HÃY CHÚ Ý ĐẾN LỜI KHEN CỦA MÌNH

Bạn và mình, những người làm cha mẹ, luôn hiểu rằng lời khen và sự động viên cực kì quan trọng. Nó là một trong những phương pháp rèn luyện sự tự tin và một loạt kỹ năng mềm quan trọng khác.

Ai cũng thích thú khi nhận được sự khen ngợi. Vì nó khiến chúng ta tự tin vào bản thân và mong muốn cố gắng hơn nữa.

Nhưng, liệu những lời khen bạn vừa dành cho con có hiệu quả không?

Rõ ràng những lời khen đó không trung thực hoàn toàn, vì bạn đang dùng từ chưa phù hợp.

Bạn đang thổi phồng những lời khen đó lên. Các cụm từ “đẹp quá, tuyệt vời” thật ra chỉ đơn giản là con đang làm tốt.

Vậy bạn đang sai à?

Kiên nhẫn đọc tiếp bên dưới nhé.

Trong bài viết này, mình sẽ đề cập đến một số vấn đề sau đây:

– Lời khen quan trọng như thế nào?

– Nên khen con như thế nào cho đúng?

– Nên tập trung vào tính cách hay sự nỗ lực?

– Có nên thưởng khi con cố gắng không?

LỜI KHEN QUAN TRỌNG NHƯ THẾ NÀO?

Bạn và mình có thấy hạnh phúc khi được ai đó khen ngợi không? Tất nhiên là có.

Những câu khen xã giao (giang hồ còn gọi là thảo mai đó hihi) kiểu như “Hôm nay nhìn da mặt chị đẹp quá” luôn làm chúng ta lâng lâng và săm soi làn da của mình suốt ngày hôm đó.

Mặc dù bữa đó quên bôi kem che khuyết điểm hehe.

Con trẻ cũng vậy thôi.

Chúng nó cực kì vui sướng khi được ba mẹ nhìn nhận những điều tốt đẹp của bản thân. Từ đó hình thành nên lối sống tích cực, tự tin, phấn đấu hơn nữa.

khen con đúng cách

Chân dung khác của bạn

CÂU CHUYỆN CỦA MÌNH

Tuổi thơ của mình không bất hạnh như một số đứa bạn cùng trang lứa, nhưng cũng ít khi được đón nhận những lời khen từ các đấng sinh thành. Mặc dù mình tự nhận là đứa con ngoan, học hành giỏi nhất ấp ngõ cụt hehe.

Mình lớn lên vào thời bao cấp. Ba mẹ phải sấp mặt với những lo toan gạo tiền.

Khi cái ăn là nhu cầu lớn nhất thì còn chỗ đâu cho cái nhu cầu tinh thần cao cấp là dạy con theo phương pháp này nọ.

Mình luôn chạnh lòng trông ngóng những nụ cười và lời khen tặng khi được điểm tốt. Nhưng điều đó rất ít xảy ra.

Và mình đã trở thành một đứa trẻ ngoan nhưng rụt rè, thầm lặng, nhút nhát. (Bây giờ đỡ hơn nhiều rồi nên phải tô đậm lên ahihi).

Hơn ai hết, mình hiểu được giá trị của sự động viên, khen tặng, khuyến khích dành cho một đứa trẻ.

KHEN CON ĐÚNG CÁCH LÀ ĐANG DẠY CON NHIỀU KỸ NĂNG

Khi khen con đúng cách, là bạn đang trao cho con nhiều bài học quý giá mà chính bạn đôi khi không nhận ra. Con sẽ có được thêm động lực phấn đấu để trở thành một phiên bản hoàn thiện hơn trước.

CÓ NÊN KHEN CON THẬT NHIỀU ĐỂ CON TỰ TIN?

Nhiều người lớn chúng ta hay có khuynh hướng khen thật nhiều, nhất là khi con mình thiếu tự tin. Chúng ta hi vọng điều này sẽ giúp trẻ tin vào bản thân mình hơn.

Nhưng quay lại ví dụ bức tranh khi nãy, bạn đang khen lố rồi.

Và bạn có biết, nếu khen lố, những gì bạn trông chờ sẽ không đến. Ngược lại, nó còn phản tác dụng

Bởi vì ngoài khả năng con bạn phát hiện ra bạn đang nói quá sự thật, còn có một vấn đề khác nghiêm trọng hơn.

Theo một nghiên cứu, việc cha mẹ hay dùng những từ khen quá đà sẽ làm đứa trẻ có khuynh hướng né tránh những thách thức trong cuộc sống của nó sau này.

Để chứng minh điều này, người ta làm một cuộc trắc nghiệm trên hai nhóm trẻ em.

Kết quả là, trong số những đứa trẻ thiếu tự tin, nhóm trẻ thường xuyên nhận được lời khen đại loại như “con vẽ đẹp tuyệt vời” hay né tránh các hoạt động mang tính thử thách bản thân.

Ngược lại, nhóm trẻ em hay được khen đơn giản và đúng sự thật như “con vẽ đẹp nè, con vẽ tốt hơn trước đó” lại hứng thú vượt lên chính mình ngày một nhiều.

Chỉ một tính từ đã làm nên sự khác biệt cả tính cách!

khen con đúng cách

Khen con đúng cách sẽ giúp con tự tin

Câu hỏi lớn: TẠI SAO VẬY?

Câu trả lời là:

Khi bạn dành cho con những lời khen có cánh, hay nói trắng ra là cường điệu, quá lố, vô tình bạn đã tự tạo ra một mốc chuẩn mực cao chót vót cho con mình.

Trong khi bản thân con trẻ lại chưa hoàn toàn tin rằng mình có thể đạt được điều này.

Để rồi sau này, mỗi khi nó muốn làm gì đó, nó đều sợ mình không thể chạm được tới điểm “tuyệt vời” mà ba mẹ đã thường xuyên tặng cho nó. Nên cách tốt nhất là né đi cho lành.

HẬU QUẢ CỦA VIỆC KHEN QUÁ LỐ

Và nếu điều này lặp đi lặp lại trong cuộc sống của nó thì bạn biết hậu quả rồi đó.

Con bạn sẽ mất dần khả năng thích nghi với phong ba bão táp trong cuộc sống. Con bạn sẽ thiếu bản lĩnh đối đầu với những điều nó cho rằng quá cao với nó trong khi nó chưa hề thử sức.

KHEN CON ĐÚNG CÁCH LÀ NHƯ THẾ NÀO?

Đọc tới đây, bạn sẽ có một câu hỏi lớn trong đầu: vậy nên khen như thế nào cho đúng?

À, điều này lại phải tiếp tục mổ xẻ rồi chứ không nói khơi khơi được.

Theo nhà tâm lý học Eddie Brummelman, trước khi khen con, hãy suy nghĩ đôi chút về thông điệp bạn muốn nói.

Mục đích vẫn là làm ơn đừng tạo áp lực cho con bằng việc tạo ra mốc chuẩn mực quá sức nó qua những lời khen.

Khen sao để nó đừng ngại cố gắng cho những lần tiếp theo. Khen sao để nó còn có cái phấn đấu.

Chứ lần nào khen cũng cho nó lên nóc nhà thì những lần thử thách tiếp theo nó sợ sẽ không leo lên được tới nóc như lần trước. Nên nó sẽ không dám làm gì hết!

Khi bạn đã hiểu được nguyên tắc này thì việc áp dụng như thế nào sẽ không còn là công thức nữa. Nó sẽ tùy thuộc vào hoàn cảnh và tính linh hoạt của bạn.

khen con đúng cách

Nụ cười xinh xắn của trẻ khi được khen ngợi

PHÂN LOẠI LỜI KHEN BẠN CẦN BIẾT

Thông thường, lời khen bạn dành cho con có hai loại: khen năng lực và khen sự nỗ lực.

Khen năng lực kiểu như “con thông minh lắm”. Còn khen sự nỗ lực là “con đã cố gắng nhiều, rất tốt con à”.

Bạn có biết không, hai lời khen này đem lại hai kết quả hoàn toàn khác biệt.

Những đứa trẻ hay được khen “con thông minh lắm” sẽ muốn chơi theo kiểu an toàn, luôn chọn những cách nó đã từng làm, và rất dễ bị suy sụp khi thất bại hơn những trẻ thường được ba mẹ khen về sự nỗ lực.

Vì khi bạn khen ngợi về sự thông minh của con, nó sẽ hiểu rằng đây là một điều hiển nhiên không thể thay đổi và kiểm soát được.

nó sẽ rất sợ phải thử những điều mới mẻ, vì có thể những điều này khiến nó không thể giữ vững phong độ nữa.

LỜI KHEN PHẢI PHÙ HỢP VỚI ĐỘ TUỔI

Dĩ nhiên rồi.

Khi con bạn ở tuổi mẫu giáo, gần như khen kiểu nào cũng được. Trẻ nhỏ chưa có tư duy và chưa biết cách đặt giả thuyết. Nói sao nghe vậy. Mọi lời khen đều có ý nghĩa động viên chúng.

Nhưng khi con lớn hơn một chút, bạn cần phải tinh tế hơn nhiều trong việc dạy dỗ.

Hãy khen ngợi về những cố gắng của con. Hãy tập trung khen những nỗ lực và thành quả con đạt được. Và hãy nói cho con hiểu rằng con sẽ luôn luôn có thể làm lại từ đầu nếu lỡ thất bại.

KẾT QUẢ NHẬN ĐƯỢC KHI BẠN KHEN CON ĐÚNG CÁCH

Lời khen ngợi kèm sự động viên là một phương pháp hữu hiệu khích lệ tinh thần tự giác, tự vươn lên của mọi đứa trẻ. Đặc biệt, khi con đạt được một kết quả nhỏ bé nào đó, nó sẽ vô cùng vui sướng nếu được ba mẹ nhìn nhận.

Với phương pháp này, bạn không cần phải ngồi giảng dạy hàng giờ về tính tự phấn đấu. Hay cũng không cần ngồi kể gương vượt khó của bạn này bạn nọ, nhằm mục đích cảnh cáo “đó, thấy con người ta chưa. Liệu hồn mà bắt chước đi con”.

Khi được công nhận, các con tự nhiên sẽ biết tự giác và sẽ rất thích thú cho những nỗ lực tiếp theo.

Bởi vì sự cầu tiến là là một đặc tính tự nhiên của con người. Nếu bạn biết kích thích nó đúng thời điểm và đúng cách, bạn sẽ ngạc nhiên khi nhìn thấy kết quả vượt qua cả sự mong đợi nhỏ nhoi của mình.

Và có một điều lớn lao hơn. Con muốn nhận được lời khen từ bạn vì con muốn chứng minh rằng con rất yêu bạn đấy. Bởi vì con muốn làm bạn vui và muốn bạn tự hào vì chúng.

khen con đúng cách

Yêu thương và khen ngợi

NÊN THƯỞNG HAY KHÔNG?

Bạn có thể thưởng con một thứ gì đó đơn giản kèm theo lời khen ngợi. Nhưng có một điều quan trọng ba mẹ cần nhớ, là việc thưởng liên tục cho những nỗ lực đó sẽ có tác dụng phụ đấy!

Những đứa trẻ có tinh thần cầu tiến mà không cần phần thưởng sẽ nhận thức và hành xử tốt hơn những trẻ luôn cố gắng vì phần thưởng ba mẹ đã hứa.

Mình sẽ có một bài viết cụ thể về việc nên thưởng phạt con như thế nào là hợp lí và những câu hỏi hóc búa quanh vấn đề thưởng phạt này. Các bạn chờ nhé!

LỜI KẾT

Còn bây giờ, ba mẹ đã nghiệm ra được điều gì chưa? Mình sẽ tóm lại cho dễ nhớ nha.

  • Lời khen luôn hiệu nghiệm với mọi lứa tuổi, bất kể già trẻ lớn bé. Đặc biệt đối với trẻ con trong giai đoạn hình thành nhân cách, khen con đúng cách và động viên con sẽ giúp con tự xây dựng tính cầu tiến, tự giác và tự tin.

 

  • Khen là cả một bài học lớn. Lời khen phải thành thật, đúng với bối cảnh. Mục đích lời khen là để động viên. Không được khen lố! Không nên dùng những từ có cánh dành tặng một bức tranh vẽ nguệch ngoạc.

 

  • Tập trung khen sự nỗ lực của con. Không khen tính cách nhiều quá. Ai quên lí do thì chịu khó lội ngược dòng đọc phía đầu bài nha hehe.

 

  • Bạn có thể thỉnh thoảng tặng con những phần thưởng nho nhỏ. Nhưng việc này không nên diễn ra thường xuyên.

DẠY CON LÀ MỘT NGHỆ THUẬT

Mình cũng đã từng có thời gian mò mẫm cách dạy con như các ba các mẹ (thực ra bây giờ vẫn còn mò vì con càng lớn càng phải cập nhật cách dạy phù hợp).

Kiểu càng đọc nhiều càng không biết phải làm thế nào cho đúng. Điều cốt lõi là nếu không chịu khó tìm tòi học hỏi, chúng ta sẽ không thể tiếp cận được cách giáo dục phù hợp với từng lứa tuổi.

Dạy con là cả một nghệ thuật. Mà nghệ thuật thì chưa bao giờ dễ cả. Nghệ thuật cũng không phải là thứ bạn có thể búng tay một phát có ngay. Đó là cả một quá trình tìm tòi, phân tích, trau dồi, đúc kết và thực hành.

Hi vọng với bài viết này, các bạn có thể ngộ ra được một số điều hay ho trong quá trình giúp con trưởng thành.

Nếu các bạn có thêm ý kiến khác thì đừng ngần ngại gửi bình luận bên dưới để mọi người cùng tham khảo nha.

2

No Responses

Write a response